Home Piano Bouw Piano's De zangbodem

De zangbodem

De zangbodem

De zangbodem versterkt het geluid van de trillende snaar door mee te trillen.

Als men een snaar laat trillen zonder een klankbord of zangbodem, dan zal het oor slechts een heel zwak geluid waarnemen.


Zangbodem

 


Kan de snaar zijn trillingen doorgeven aan een oppervlak dat in staat is mee te trillen, dan zal een groter volume lucht in trilling worden ge­bracht en we horen dan een sterker geluid. De kwaliteit van het materiaal, meestal Fichte (fijnspar) voor de zangbodem en de jarenlang op gedane kennis van de bouwer bepalen de toonkwaliteit. De pianobouwer gebruikt daarom plankjes van de zeer fijne, rechtnervige en elastische, houtsoort Fichte, zonder kwasten of andere onregelmatigheden. Uitstekend zangbodem hout komt uit Bohemen, Balkan en Alpen. Bij voorkeur van grote hoogte tegen de boomgrens aan, dan groeit het mooi langzaam met vele jaarringen kort tegen elkaar aan. Na droging en het zagen worden de plankjes met de lange zijkanten tot de ge­wenste oppervlakte aaneengelijmd.

Eerst worden de Fichte plankjes zorgvul­dig op dichtheid van nerf, gewicht, enz. uitgezocht, want een zangbodem moet werkelijk een homogeen geheel vormen. Dit is de kracht van de ervaren pianobouwer. Het mag namelijk niet voorkomen dat plankjes met verschillende eigenschappen naast elkaar worden gelegd.  Voor het deel van de bodem, waar de discant- snaren komen te liggen wordt meestal iets homogener (vaster) hout gebruikt. Daarom is voor het uitzoeken van het hout, ondanks alle moderne technische hulpmiddelen, de vaste hand, het scherpe oog en het fijne oor van de vakman nog altijd vereist.

Niet alleen de houtkwaliteit maar ook de vorm en dikte van de zangbodem en de richting van de houtnerven spelen een belang­rijke rol. Om een zangbodem te maken die het geluid van alle tonen zo gelijkmatig mogelijk versterkt en waarvan bovendien een veredelende invloed uitgaat moet men een jarenlange ervaring hebben in de pianobouw. Vroeger onderging het hout een jarenlang droogproces in de buitenlucht en daarna nog jarenlang in droogkamers.(natuurlijk, niet geforceerd door kunstmatige wind). Dit duurde soms wel een generatie lang. Door deze natuurlijke droging krijgt de zangbodem een rijke, volle en edele lange klank. In de moderne vooral Japanse en Chinese fabrieken wordt het vaak mindere Siberische (langzame groei door vrieskou) hout kunstmatig binnen enkele dagen in windtunnels gedroogd, waardoor later de kans op scheuren, ook bij centrale verwar­ming, aanzienlijk vermindert. Maar door het aantasten van de houtstructuur wordt een langdurig mooie klank niet meer gewaarborgd.                               

Gepunte Spreits(rib)

 

 

Vanwege de grote druk die de snaren op de zangbodem uitoefenen en om de trillingen over het gehele oppervlak te verdelen, worden aan de achterzijde spreitsen of ribben gelijmd. Deze druk ribben van hetzelfde hout als de zangbodem zijn aan de kant die tegen de zangbodem, komt, wat bol tégen ge­schaafd, waardoor deze een ge­welfde vorm krijgt tegen die van de snaren in. Om toch voor voldoende elasticiteit te zorgen worden de  uiteinden van de spreitsen puntig weggesneden.

 

 

 

doorsnede zangbodem(detail)

 

 

 

 

 

 

 

De zangbodem moet nu op het raster (houten raam) worden gelijmd, uitsluitend aan de randen, het raster mag nergens anders worden geraakt. De zangbodem moet altijd vrij kunnen trillen. Daartoe worden op het raster eerst lijstjes gelijmd in de vorm van de omtrek van de zangbodem. Ze zijn overi­gens niet geheel vlak, maar lopen naar de buitenkant iets af, waardoor de zang­bodem bij het oplijmen dus nog eens een extra spanning krijgt. Hieruit blijkt dus dat een stabiel raster noodzaak is voor een rijke klank gedurende een lange reeks van jaren.

 

Lijstjes

 

Om de zangbodem te beschermen en nog beter bestand te maken tegen atmosferische invloeden, wordt hij enkele malen aan beide zijden gelakt, waardoor ook de zachtgele kleur ontstaat. Of deze lak invloed zou hebben op het toonkarakter van het instrument, daarover zijn de meningen verdeeld. Echter zou het al invloed hebben dan is deze bij een piano zeer gering. In de loop van de jaren is er met de zangbodem geëxperimenteerd: met andere houtsoorten en met kunststoffen. Ja zelfs goud en kristal.  Ook  heeft men dubbele zangbodems gemaakt en gelaagde, maar men is steeds weer teruggevallen op de Fichte zangbodem, deze geeft nog altijd de rijkste en mooiste toon gedurende vele jaren.